<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ru">
		<id>http://neerc.ifmo.ru/wiki/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=94.25.170.61&amp;*</id>
		<title>Викиконспекты - Вклад участника [ru]</title>
		<link rel="self" type="application/atom+xml" href="http://neerc.ifmo.ru/wiki/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=94.25.170.61&amp;*"/>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://neerc.ifmo.ru/wiki/index.php?title=%D0%A1%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D0%B0%D1%8F:%D0%92%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4/94.25.170.61"/>
		<updated>2026-05-04T19:07:57Z</updated>
		<subtitle>Вклад участника</subtitle>
		<generator>MediaWiki 1.30.0</generator>

	<entry>
		<id>http://neerc.ifmo.ru/wiki/index.php?title=%D0%A3%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%9F%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D1%8F&amp;diff=75063</id>
		<title>Уравнение Пелля</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="http://neerc.ifmo.ru/wiki/index.php?title=%D0%A3%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%9F%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D1%8F&amp;diff=75063"/>
				<updated>2020-09-30T18:24:59Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;94.25.170.61: /* Другое доказательство существования решения */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Определение&lt;br /&gt;
|definition=&lt;br /&gt;
Уравнение вида &amp;lt;tex&amp;gt;x^2-dy^2=1&amp;lt;/tex&amp;gt;, где &amp;lt;tex&amp;gt;d\in\mathbb{N}&amp;lt;/tex&amp;gt; не является квадратом, называется '''уравнением Пелля'''.&lt;br /&gt;
Как правило, стоит задача поиска всех целых корней этого уравнения при данном &amp;lt;tex&amp;gt;d&amp;lt;/tex&amp;gt;.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
У этого уравнения есть тривиальное решение &amp;lt;tex&amp;gt;x=1, y=0&amp;lt;/tex&amp;gt;. &lt;br /&gt;
{{Теорема&lt;br /&gt;
|statement=&lt;br /&gt;
Любое решение уравнения Пелля {{---}} подходящая дробь для &amp;lt;tex&amp;gt;\sqrt{d}&amp;lt;/tex&amp;gt;.&lt;br /&gt;
|proof=&lt;br /&gt;
Рассматриваем &amp;lt;tex&amp;gt;x,y&amp;gt;0&amp;lt;/tex&amp;gt;, остальные корни получатся из симметрии. Так как &amp;lt;tex&amp;gt;\sqrt{d}\geqslant 1&amp;lt;/tex&amp;gt;, то &amp;lt;tex&amp;gt;x&amp;gt;y&amp;gt;0&amp;lt;/tex&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&amp;lt;tex&amp;gt;x+\sqrt{d}y&amp;gt;2y&amp;lt;/tex&amp;gt;. Следовательно &amp;lt;tex&amp;gt;1=x^2-dy^2=(x-\sqrt{d}y)(x+\sqrt{d}y)&amp;gt;(x-\sqrt{d}y)2y&amp;lt;/tex&amp;gt;. Разделим обе части на &amp;lt;tex&amp;gt;2y^2&amp;lt;/tex&amp;gt; получим :&lt;br /&gt;
&amp;lt;tex&amp;gt;\frac{x}{y}-\sqrt{d} &amp;lt; \frac{1}{2y^2}&amp;lt;/tex&amp;gt;. Значит по [[Цепные дроби как приближение к числу#contFracCrit|теореме о приближении]] &amp;lt;tex&amp;gt;\frac{x}{y}&amp;lt;/tex&amp;gt; является подходящей дробью для &amp;lt;tex&amp;gt;\sqrt{d}&amp;lt;/tex&amp;gt;.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Существование решения уравнения Пелля ==&lt;br /&gt;
{{Теорема&lt;br /&gt;
|statement=&lt;br /&gt;
Уравнение Пелля имеет нетривиальное решение. Доказательство через цепные дроби.&lt;br /&gt;
|proof=&lt;br /&gt;
Разложим &amp;lt;tex&amp;gt;\sqrt{d}&amp;lt;/tex&amp;gt; в цепную дробь. &amp;lt;tex&amp;gt; \sqrt{d}=a_0+\frac{1}{a_1+\cdots+\frac{1}{a_0+\sqrt{d}}}&amp;lt;/tex&amp;gt;. Значит &amp;lt;tex&amp;gt;\sqrt{d}=\frac{P_{n-1}(a_0+\sqrt{d})+P_{n-2}}{Q_{n-1}(a_0+\sqrt{d})+Q_{n-2}}&amp;lt;/tex&amp;gt;, отсюда &amp;lt;tex&amp;gt;P_{n-1}a_0+P_{n-1}\sqrt{d}+P_{n-2}=Q_{n-1}d+(Q_{n-1}a_0+Q_{n-2})\sqrt{d}&amp;lt;/tex&amp;gt;. Отсюда получаем систему &lt;br /&gt;
&amp;lt;tex&amp;gt;\begin{cases}&lt;br /&gt;
P_{n-2}=Q_{n-1}d-P_{n-1}a_0 \\&lt;br /&gt;
Q_{n-2}=P_{n-1}-Q_{n-1}a_0 \\&lt;br /&gt;
\end{cases}&amp;lt;/tex&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Умножаем первое на &amp;lt;tex&amp;gt;Q_{n-1}&amp;lt;/tex&amp;gt; и вычитаем второе, умноженное на &amp;lt;tex&amp;gt;P_{n-1}&amp;lt;/tex&amp;gt;. Получаем &amp;lt;tex&amp;gt;(-1)^{n+1}=P_{n-2}Q_{n-1}-Q_{n-2}P_{n-1}=Q_{n-1}^2d-P_{n-1}Q_{n-1}a_0-P_{n-1}^2+Q_{n-1}P_{n-1}a_0=Q_{n-1}^2d-P_{n-1}^2&amp;lt;/tex&amp;gt;. Если &amp;lt;tex&amp;gt;n&amp;lt;/tex&amp;gt; нечётное, то мы нашли решение. Пусть &amp;lt;tex&amp;gt;n&amp;lt;/tex&amp;gt; чётное. Тогда &amp;lt;tex&amp;gt;x^2-dy^2=-1\Rightarrow (x-\sqrt{d}y)(x+\sqrt{d}y)=-1&amp;lt;/tex&amp;gt;. &amp;lt;tex&amp;gt;(x-\sqrt{d}y)^2=x^2+dy^2-2xy\sqrt{d}&amp;lt;/tex&amp;gt; в тоже время &amp;lt;tex&amp;gt;(x-\sqrt{d})^2=\frac{1}{(x+\sqrt{d}y)^2}=\frac{1}{(x^2+dy^2)+2xy\sqrt{d}}&amp;lt;/tex&amp;gt;. В итоге получаем &amp;lt;tex&amp;gt;1=(x^2+dy^2-2xy\sqrt{d})(x^2+dy^2+2xy\sqrt{d})=(x^2+dy^2)^2-(2xy)^2d&amp;lt;/tex&amp;gt;.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Другое доказательство существования решения ==&lt;br /&gt;
{{Лемма&lt;br /&gt;
|statement=&lt;br /&gt;
Для любого вещественного числа &amp;lt;tex&amp;gt; \epsilon&amp;lt;/tex&amp;gt; и натурального &amp;lt;tex&amp;gt;N&amp;lt;/tex&amp;gt; существует такое целое число &amp;lt;tex&amp;gt; a &amp;lt;/tex&amp;gt; и натуральное число &amp;lt;tex&amp;gt; b &amp;lt;/tex&amp;gt;, что &amp;lt;tex&amp;gt;b\leqslant N&amp;lt;/tex&amp;gt; и &amp;lt;tex&amp;gt; ~|b\epsilon - a|\leqslant \frac{1}{N+1}&amp;lt;/tex&amp;gt;&lt;br /&gt;
|proof=&lt;br /&gt;
Рассмотрим числа 0 и 1, а также дробные части чисел &amp;lt;tex&amp;gt;\epsilon, 2\epsilon, \cdots, N\epsilon&amp;lt;/tex&amp;gt;. Если все расстояния между этими &amp;lt;tex&amp;gt;N+2&amp;lt;/tex&amp;gt; числами было больше &amp;lt;tex&amp;gt;\frac{1}{N+1}&amp;lt;/tex&amp;gt;, то приходим к противоречию. Значит какое-то из расстояний не превосходит &amp;lt;tex&amp;gt;\frac{1}{N+1}&amp;lt;/tex&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Если &amp;lt;tex&amp;gt;~|{b2\epsilon} - {b1\epsilon}|\leqslant \frac{1}{N+1}&amp;lt;/tex&amp;gt;, где &amp;lt;tex&amp;gt;1\leqslant b1 &amp;lt; b2 \leqslant N&amp;lt;/tex&amp;gt;, то &amp;lt;tex&amp;gt;~|(b2\epsilon-[b2\epsilon]) - (b1\epsilon-[b1\epsilon])| \leqslant \frac{1}{N+1}&amp;lt;/tex&amp;gt;. Так что берём &amp;lt;tex&amp;gt;b = b2-b1&amp;lt;/tex&amp;gt; и &amp;lt;tex&amp;gt;a = [b2\epsilon]-[b1\epsilon] &amp;lt;/tex&amp;gt;. Два других случая очевидны. &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Теорема&lt;br /&gt;
|statement=&lt;br /&gt;
Уравнение Пелля имеет нетривиальное решение.&lt;br /&gt;
|proof=&lt;br /&gt;
Положим &amp;lt;tex&amp;gt;\epsilon=\sqrt{d}&amp;lt;/tex&amp;gt;. Для любого натурального &amp;lt;tex&amp;gt;n&amp;gt;1&amp;lt;/tex&amp;gt; в силу леммы существуют такие натуральные числа &amp;lt;tex&amp;gt;a_n&amp;lt;/tex&amp;gt; и &amp;lt;tex&amp;gt;b_n&amp;lt;/tex&amp;gt;, что &amp;lt;tex&amp;gt;b_n &amp;lt; n&amp;lt;/tex&amp;gt; и &amp;lt;tex&amp;gt;~|a_n-b_n\sqrt{d}|&amp;lt;\frac{1}{n}&amp;lt;/tex&amp;gt;. Далее : &amp;lt;tex&amp;gt;~|a_n^2-db_n^2|=~|a_n-b_n\sqrt{d}|\cdot~|a_n+b_n\sqrt{d}|\leqslant\frac{1}{n}~|a_n-b_n\sqrt{d}+2b_n\sqrt{d}|\leqslant 1+2\sqrt{d}&amp;lt;/tex&amp;gt;. Поэтому &amp;lt;tex&amp;gt;a_n^2-db_n^2&amp;lt;/tex&amp;gt; принимает конечное число значений. Но &amp;lt;tex&amp;gt;n&amp;lt;/tex&amp;gt; принимает бесконечное число значений. Поэтому существует такое число &amp;lt;tex&amp;gt;c&amp;lt;/tex&amp;gt;, что для него есть бесконечно много пар &amp;lt;tex&amp;gt;(a_n, b_n)&amp;lt;/tex&amp;gt;, таких что &amp;lt;tex&amp;gt;a_n^2-db_n^2=c&amp;lt;/tex&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Рассмотрим остатки от деления на &amp;lt;tex&amp;gt;~|c|&amp;lt;/tex&amp;gt; чисел &amp;lt;tex&amp;gt; a_n, b_n&amp;lt;/tex&amp;gt;. Количество остатков конечно, а пар бесконечно, поэтому существуют две различные пары &amp;lt;tex&amp;gt; (a_1, b_1),(a_2,b_2)&amp;lt;/tex&amp;gt; такие, что &amp;lt;tex&amp;gt;a_1^2-db_1^2=c=a_2^2-db_2^2&amp;lt;/tex&amp;gt; и &amp;lt;tex&amp;gt; a_1\equiv a_2(mod~|c|)&amp;lt;/tex&amp;gt;, &amp;lt;tex&amp;gt;b_1\equiv b_2(mod~|c|)&amp;lt;/tex&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;tex&amp;gt;\frac{a_2+b_2\sqrt{d}}{a_1+b_1\sqrt{d}}=\frac{(a_1-b_1\sqrt{d})(a_2+b_2\sqrt{d})}{a_1^2-db_1^2}=\frac{(a_1a_2-db_1b_2)+(a_1b_2-a_2b_1)\sqrt{d}}{c}&amp;lt;/tex&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;tex&amp;gt;\frac{a_2-b_2\sqrt{d}}{a_1-b_1\sqrt{d}}=\frac{(a_1+b_1\sqrt{d})(a_2-b_2\sqrt{d})}{a_1^2-db_1^2}=\frac{(a_1a_2-db_1b_2)-(a_1b_2-a_2b_1)\sqrt{d}}{c}&amp;lt;/tex&amp;gt;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Поскольку &amp;lt;tex&amp;gt;a_1a_2-db_1b_2\equiv a_1^2-b_1^2d\equiv c\equiv 0(mod~|c|)&amp;lt;/tex&amp;gt; и &amp;lt;tex&amp;gt;a_1b_2-a_2b_1\equiv a_1b_1-a_1b_1 \equiv 0(mod~|c|)&amp;lt;/tex&amp;gt;, то числа &amp;lt;tex&amp;gt; x = \frac{a_1a_2-b_1b_2d}{c}&amp;lt;/tex&amp;gt; и &amp;lt;tex&amp;gt;y = \frac{a_1b_2-a_2b_1}{c}&amp;lt;/tex&amp;gt; целые. &amp;lt;tex&amp;gt;x^2-dy^2=(x-y\sqrt{d})(x+y\sqrt{d}) = \frac{a_2-b_2\sqrt{d}}{a_1-b_1\sqrt{d}}\frac{a_2+b_2\sqrt{d}}{a_1+b_1\sqrt{d}} = \frac{a_2^2-db_2^2}{a_1^2-db_1^2}=\frac{c}{c}=1&amp;lt;/tex&amp;gt;. Поэтому &amp;lt;tex&amp;gt;(x, y) &amp;lt;/tex&amp;gt; - искомое нетривиальное решение уравнения Пелля.&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Категория:Теория чисел]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>94.25.170.61</name></author>	</entry>

	</feed>